GAZ ALGILAMA SİSTEMLERİ BÖLÜM 1: SABİT GAZ DEDEKTÖRLERİ

Birçok sanayi kolunda gaz veya sıvı formunda tehlikeli maddeler kullanılmaktadır. Bu durum insan sağlığı, tesisler ve çevre için risk oluşturur. Bu riskler kimi zaman patlama ve yangın, kimi zaman da zehirlenme veya boğulma nedeniyle ölüme ve maddi kayıplara sebep olur.

SABİT GAZ DEDEKTÖRLERİ

Tehlikeli gaz kaçaklarının sürekli olarak izlenmesinde en yaygın kullanılan yöntem, kaçak meydana gelme olasılığı bulunan yerlere sabit gaz dedektörleri yerleştirmektir. Bunlar genellikle gaz ihtiva etmeyen emniyetli bir uzaklıkta bulunan ve ekrana, alarm göstergelerine, olay kaydı cihazlarına vs. sahip olan çok kanallı bir denetleyiciye elektrikle bağlanırlar. Bu genellikle sabit gaz dedektörü (sabit noktalı bir sistem) olarak adlandırılır. Adından da anlaşılacağı gibi tesise (deniz platformu, petrol rafinerisi, laboratuvar soğuk depolama vs.) kalıcı olarak takılmıştır.

Bir gaz algılama sisteminin karmaşıklığı, verilerin oluşturulacağı kullanım türüne bağlıdır. Veri kaydı, bilgilerin sorunlu alanları tespit etmede kullanılmasına izin verir ve emniyet tedbirlerinin uygulanmasına destek olur. Sistem sadece uyarı amaçlı kullanılacaksa, sistemden gelen çıktılar basit olabilir ve veri depolamaya gerek kalmayabilir. Bu nedenle, bir sistem seçerken bilgilerin nasıl kullanılacağı bilinmeli ve buna göre doğru sistem bileşenleri seçilmelidir. Toksik gaz izlemesinde çok noktalı sistemlerin işyerindeki maruziyet sorunlarının pek çoğuna başarıyla yanıt verdiği ve hem sorunların tespit edilmesinde hem de iş yerindeki kirletici konsantrasyonları hakkında çalışanları ve tesis yönetimini bilgilendirmede son derece faydalı olduğu ortaya konmuştur.

ODA TİPİ KÜÇÜK GAZ ALGILAMA SİSTEMİ

 

Çok noktalı sistemlerin tasarımında, muhtelif bileşenlere ve bunların ara bağlantılarına özellikle dikkat edilmelidir. Örneğin katalitik sensör kullanıldığında, sensörlerin elektrik kablosu bağlantıları sadece çıkış sinyalini değil aynı zamanda kablolar üzerindeki sinyal gerilimini azaltmak için sensöre yerleştirilmiş elektrik köprü devresine giden gücü de taşıyan her biri 1mm kareli üç çekirdeğe de sahip olacaktır.

Toksik (ve bazı alev alabilir) gaz algılama sistemlerinde genellikle üniteden uzak noktalarda havadan numuneler alınır ve gazlar pompalar tarafından bir dizi sentetik malzemeli dar çekirdekli boru vasıtasıyla sensörlere çekilir. Bu tür sistemlerin tasarımında uygun ebatlarda pompaların ve boruların, her borudan numune almak için sıralı numune alma ünitesinin, partikülleri durdurmak için filtrelerin veya gaz akışını kesen su tesisatının dikkatle seçilmesi gerekir. Boru çekirdeği ebadı kritik öneme sahiptir; standart boyda pompalarla hızlı yanıt süresini mümkün kılacak kadar büyük, ancak numunenin havayla seyreltilmesine imkan verecek kadar küçük olmalıdırlar. Her numune alma noktası ayrı bir boruya bağlanmalı, birkaç noktadan tek bir merkezi sensöre bağlantı yapılması halinde ise her numune arasında sensörün temiz havayla boşaltılması gerekir.

Sabit sistemlerde kullanılan denetleyiciler merkezi olarak konumlandırılabilecekleri gibi uygulamanın gereksinimlerine göre tesisin farklı noktalarına da dağıtılabilirler. Bu denetleyiciler bir kontrol paneline sahiptir ve tek kanallı (sensör başına bir kontrol kartı gibi) ya da çok kanallı konfigürasyonlar halinde sunulurlar. Çok kanallı konfigürasyon, elektrik, alan veya maliyet konusunda kısıtlamalar söz konusu olduğunda oldukça idealdir.

Kontrol üniteleri, her sensördeki gaz yoğunluğunu göstermek için LCD ekrana veya panel göstergesine ve genellikle alarm, hata ve kapama gibi işlevleri kontrol eden dahili rölelere sahiptirler. Kullanılabilecek alarm seviyelerinin sayısı denetleyicilere göre değişebilir, ancak genellikle yasal düzenlemelere veya sektörün genel uygulamalarına göre üç seviyeye kadar alarm belirlenebilir. Diğer faydalı özellikler arasında alarm kesme ve sıfırlama, aralık dışı göstergesi ve analog 4-20mA çıkışlar mevcuttur. Denetleyici ile DCS/BMS arasında arayüz oluşturmak için genellikle dijital çıkışlar kullanılır. Bir gaz algılama sisteminin temel amacının gaz yoğunluğu tehlikeli seviyeye ulaşmadan önce gaz oluşumunu algılamak ve daha büyük tehlikelerin ortaya çıkmasını önleyecek gerekli işlemleri başlatmak olduğu unutulmamalıdır. Gaz yoğunluğu tehlikeli seviyeye doğru yükselmeye devam ederse idari kapama yapılır ve uyarı alarmları verilir. Sadece personelin maruz kaldığı gaz yoğunluğu seviyelerini ölçmek veya bunları kaydetmek yeterli değildir.

KABLOLAR VE BAĞLANTI KUTULARI

Az önce bahsettiğimize benzer sanayi tipi bir gaz algılama sisteminde sensörler tesisin etrafında stratejik ve denetleyiciye farklı mesafelerdeki noktalara yerleştirilir. Denetleyicinin elektrik bağlantıları döşenirken, her sensör kablosunun kendi uzunluğuna bağlı olarak farklı bir elektrik çevrimi direncine sahip olacağı dikkate alınmalıdır. Sabit gerilimli detektörlerin kalibrasyon işlemleri için hem sahadaki sensör hem de denetleyici tarafında iki kişiye ihtiyaç duyulacaktır. Sabit akımlı veya yerel vericili detektörlerde, sahadaki cihazın kalibrasyonu denetleyiciden bağımsız yapılabilir.

Sensör kabloları metal kanal sisteminden geçirilerek veya uygun bir mekanik korumalı kablo kullanılarak dış hasara karşı korunurlar. Sade, düşük dirençli ve "temiz" bağlantı uçları elde etmek için sensör bir bağlantı kutusuna monte edilir ve kablonun her iki ucuna da koruyucu rakorlar takılır. Tüm rakor boylarının ve vida dişlerinin bağlantı kutusuna ve kullanılan kabloların dış çapına uygun olması da çok önemlidir. Detektör ile bağlantı kutusu arasında güçlü bir hava koruma contası sağlanması için doğru sızdırmazlık pulu seçilmelidir. Dikkatten kaçırılmaması gereken bir başka husus da, sensör üreticilerinin tesisat için geçerli olacak kablo çekirdeği çap hesaplamalarında kullanılacak olan bilgileri verirken sensör bağlantılarının maksimum döngü direncini de (hat direnci değil) genellikle bildirmeleridir.

Kaynak: Honeywell Analytics

 

Firmamız Gaz Algılama Sistemleri, Proses Gaz Analiz Sistemleri, Sürekli Emisyon Ölçüm Sistemleri, Endüstriyel İş Güvenliği Ekipmanları ve Yanma Teknolojileri konularında, satış ve teknik destek tecrübesi ve tamamı Türkiye ve Avrupa normlarına uyumlu ürünleri ile mühendislik çözümleri sunmaktadır.

İlişkili Ürünler